Reklam
Reklam
Fethiye Haber Net -
$ DOLAR → Alış: 6,27 / Satış: 6,29
€ EURO → Alış: 7,34 / Satış: 7,37

Türkiye’nin İlk Şekeri; 92 Yıllık Şekere Güzü Gibi Bakıyor

Türkiye’nin İlk Şekeri; 92 Yıllık Şekere Güzü Gibi Bakıyor
  • 13.03.2018
  • 454 kez okundu
OSCAR Rent A Car

Türkiye’nin ilk şeker fabrikasının kurucusu olan Nuri Şeker’in Fethiye’de yaşayan torunu 77 yaşındaki Ümmügülsüm Şeker Serdaroğlu ile kocası 85 yaşındaki Mehmet Serdaroğlu, Uşak Terakki-i Ziraat Türk Anonim Şirketi Uşak Şeker Fabrikasının açılış töreninde dağıtılan 92 yıllık şekere gözü gibi bakıyorlar.

Cumhuriyetin kuruluşuyla beraber, toplumsal kalkınmada görev sırasının kendilerine geldiğine inanan Türkiye aşığı insanlardan biri olan Molla Ömer Oğlu Nuri Şeker, o zamanın uçuk projelerinden birine gözü kapalı girerek Uşak’taki şeker fabrikasının kurulmasını sağladı. Cumhuriyet Kadınları Derneği Fethiye Şubesi’nden Ebru Oğuzhan Yeter, Fethiye Gazetesi Yazı İşleri Müdürü Erkan İlik ve Fethiye Gazetesi Muhabiri Hülya Kulalı Serdaoğlu ailesini evlerinde ziyaret ederek, 92 yıllık şekerin öyküsünü dinlediler.

Türkiye genelindeki Şeker Fabrikalarının özelleştirilmesinin yapılacağı bugünlerde Türkiye’nin İlk Şeker fabrikasında üretilen şekerin hala ilk günkü gibi kristalliğini koruduğu gözlenirken, Serdaroğlu ailesi ise her gün gözyaşı döküyor. Uşak’taki Şeker Fabrikasını kuran Şeker aile yadigarının özelleştirilecek olması nedeniyle ağlıyor. Cumhuriyet Kadınları Derneği Yönetim Kurulu üyesi Ebru Oğuzhan Yeter’inde duygulandığı ziyarette Serdaroğlu ailesinin anıları tazelendi.

92 Yıllık Şeker İlk Günkü Gibi Duruyor

Uşak Terakki-i Ziraat Türk Anonim Şirketi Uşak Şeker Fabrikasını kuran Nuri Şeker’in torunu 77 yaşındaki Ümmügülsüm Şeker Serdaroğlu, Fethiye’de yaşadığı evinde 1926 yılından kalan şekere gözü gibi bakıyor. Şekeri almak isteyen ve karşılığında apartman veya para teklifi eden kişileri hiç düşünmeden reddeden Ümmügülsüm Şeker, şimdilerde satılması gündemde olan şeker fabrikaları için ağlıyor. Dedelerinden kendilerine kalan bu şekeri hiç bir şeye değişmeyen Ümmügülsüm Şeker Serdaroğlu, dedesinin bin bir güçlükle kurduğu şeker fabrikasının hikayesini gazetemize anlattı.

Kütahya İlinin Uşak kazasında yaşayan Molla Ömer Zade Nuri Bey, Osmanlının son zamanlarında (1905-1906) Kalfa köyündeki çiftliğinde deneme ekimleriyle şeker pancarı ziraatına başlamıştır. Elde ettiği şeker pancarını rendeleyip kaynatarak şeker pancarından şerbet ve şerbeti de kaynatarak koyu ravak elde etmiştir. Bu elde ettiği ravaktan da köpük helvası yapmıştır. İşte bu şeker pancarından elde ettiğim şekerle yapılan köpük helvasıdır, demiş. Sonra da hazır olun bakalım pek yakında şeker pancarından şeker elde etmek için bir fabrika kuracağız, diyerek çalışmalar yapmıştır. Bu başarısı sonrası da şeker fabrikası kurma fikrini toplumun kafasına yerleştirerek, şeker fabrikasının kurulmasının alt yapı çalışmalarını hazırlamıştır. Nuri Bey, kurmayı düşündüğü şeker fabrikası ile ilgili proje, evrak ve kafasında bilgilerle, ‘O zamanın uçuk kabul edilen ve Uşak’ta kendisine Nuri Bey delirdi dedirten projesiyle ‘Ankara’nın yolunu tutmuştur.

Bin bir zorlukları aşarak Atatürk’ten randevu alıp, Atatürk’le konuşarak, bu uçuk şeker fabrikası kurma fikrini Atatürk’e kabul ettirmiştir. Ancak Atatürk projesi için kendisine, “Bak beybaba, ben istiklalimiz için Avrupa’ya savaş açtım ne hale geldik, şu halimize bak. Sen ise dünyaya iktisadına cihat ilan ediyorsun acaba halimiz nice olacak diye”, sorunca Nuri Bey de, “Paşam anladım Avrupa bize ucuz şeker verirse zarar ederiz diyorsunuz. Düdük bizim elimizde onlar bize ucuz veya bedava şeker verirse biz imalatı durdururuz. Ucuz şeker vermeyi keserlerse de düdüğü öttürür fabrikayı çalıştırırız”, diye cevaplayınca, Atatürk gülerek “Bak Bey baba ben masamın üzerinde yamalı bir bohça gibi duran bütçeyi nasıl denkleştireceğim diye uğraşırken sen gelmiş benden binlerce lira para istiyorsun. İnan ki ben bu yamalı bohça gibi olan bütçeden sana tırtırlı bir kuruş bile veremem”, demesi üzerine Nuri Bey, “Paşam ben sizden para istemeye gelmedim. Sizden destek ve icazet almaya geldim, benden bunu esirgemezseniz inşallah iki sene içinde size şeker pancarından elde edeceğim ilk Türk şekerini tattırmaya söz veriyorum” demiş.

Atatürk de, “Maşallah beybaba sen de benim kadar inatçı, kararlı ve cesur birine benziyorsun. Sana ve projene inanıyorum. Allah yardımcın ve yolun açık olsun, bu bahsettiğin şeker fabrikası konusu ile ilgili nerede yoluna bir engel çıkacak olursa bana gel yasal zeminlerde senin sorununu çözeyim” diye yanıt vermiş.

Dedesinin Türkiye’nin ilk şeker fabrikasını kurma macerasını gözleri dolu dolu anlatan Ümmügülsüm Şeker Serdaroğlu, “1900’lü yılların başlarında bin bir güçlükle temin ettiği şeker pancarı tohumlarıyla Kalfa Köyündeki çiftliğinde deneme ekimleri yapmış. Böylece pancarla tanışmış ve pancardan faydalanma imkanlarını görmüş. Pancarı tanıyıp ekim sahasını çoğaltarak elde ettiği pancarları mutfaktaki rendelerle rendeleyip, onların içindeki şekerli suyu çıkarmak için preslerde sıkmış. Böylece elde ettiği tatlı-kirli şerbeti eline alarak, başarısının ilk sevincini yaşamıştır. ” dedi.

Nuri Bey elde ettiği bu başarısının sevincini çevredeki insanlarla da paylaşıyor. Elbette ki o elde ettiği bu başarının daha yolun ilk başı olduğunun farkındadır. Esas zorluklar ve mücadeleler ise bundan sonra başlamıştır. Önüne çıkan bin bir zorluklar, kısıtlamalar, tehditlere rağmen kendi kişisel çıkarlarını bir kenara bırakıp, toplumun geleceğini ve refahını her şeyin üstünde tutan bir anlayışa sahip Nuri Bey’e bu zor günlerinde ailesi destek olmuştur. Nuri Bey’in bu çalışmaları Osmanlı’nın son zamanlarına denk geliyor. Bir taraftan yıkılmak üzere olan koskoca bir imparator bir yandan ise toplumun refahı için mücadele eden Nuri Bey…

 

Uşak’ın Kalfa köyünde her şeye rağmen 17 Aralık 1926 tarihinde açılan Uşak Terakki-i Ziraat Türk Anonim Şirketi Uşak Şeker Fabrikasının açıldığını ifade eden Ümmügülsüm Şeker Serdaroğlu, “Dedemin Kalfa köyünde büyük çiftliği varmış. Fabrikanın kuruluşunu o köyde yapmış. Uzun ve yorucu bir kuruluş aşamasından sonra fabrika 17 Aralık 1926 tarihinde renkli bir törenle hizmete açılıyor. Açılış törenine katılan üretilen şekerlerden numune olarak Mustafa Kemal Atatürk’e götürülüyor. Atatürk şeker numunesini aldıktan sonra, “Her sahada madalyamız vardı. Sen ilk iktisat madalyasını bize kazandırdın. Ben Yunan’ı denize döktüm, sen iktisadi harp ilan ediyorsun. Bu şeref hangi aileye nasip olur?” diyerek Nuri Bey’i övmüştür.” diye konuştu.

Dedesiyle fabrikada geçen anılarını da anlatan Ümmügülsüm Şeker Serdaroğlu, “Dedem ve ailesi her türlü mesleği yapmışlar. Çok kültürlü ve zeki bir adamdı. Biz dedemle fabrikaya at arabası ile giderdik. Gittiğimizde dedem fabrika müdürü ile oturup konuşurlardı. Beni de birisi alırdı şeker fabrikasının içini dışını her yerini gezdirirlerdi. Bir tane yerini eksik gezdirince gider şikayet ederdim. Çünkü ben 17 yaşındaydım. Fabrikanın içini dışını her yerini bilirim. Fabrika yapılmış, kara geçmiş. Kara geçtikten sonra borçlarını ödemiş. Borçlarını ödedikten sonra ikinci kar yaptıktan sonra hacıya gitmiş. Şeker çıkınca Atatürk ile buluşmuş. Atatürk dedeme ‘şekeri sen çıkardın ama devlet mi büyük sen mi? diye sormuş Dedem, ‘Şevketlim sen büyüksün, Türkiye’miz büyük’ demiş. Bu şeker fabrikasında şeker çıkınca Alpullu Şeker Fabrikası yapılıyor. Alpullu yapılınca oraya şekeri çıkıyor. Bu üretilmiş fabrika duruyor. İkinci kurulan fabrikada artık şeker üretiliyor. Asıl mesele dedem şahıs olarak yapıyor, ondan sonra Atatürk yapıyor, Atatürk’ten sonra herkes görerek yapıyor. Böylece pancar üretimi çoğalıyor. Herkes tarlasına şeker pancarı ekiyor. Dedem 650 dönüm tarlayı bağışlıyor. Pancarları çıkarıp tarlaları elinizden alacak diye köylülere rakip gelenler, yapamayanlar, dedeme öncül olmasın diye baskı kuruyor.Zarar yapıyor diye dedemin elinden fabrikayı devlet alıyor.” diye konuştu.

Fabrikanın zara etmesinin nedenlerini o günkü dönemdeki köy ağaları ve çevre ağalarının baskısı sonucu olduğunu kaydeden Mehmet Serdaroğlu, “Köy ve çevre ağaları pancar ektirtmiyorlar. Ektirtmeyince fabrika zarar ediyor. Fabrikanın bir kapasitesi var. Misal 10 ton pancar işleyecek. Günde 10 ton pancar işliyor ama 2-3 ay yapıyor. 8 ay yapamıyor. Ve ondan sonra da devletin bazı hataları var. Kot koyuyor. Şu bölgeler şeker pancarı ekecek diyor. Hal bükü köylülere istediğini gibi pancar ekin denseydi hükümet şeker fabrikaları hiç bir zaman zarar etmezdi” dedi.

Gündemde olan şeker fabrikalarının satışını duyduğu dünden beri ağladığını ve fabrikaların hiç satılmasını istemediğini söyleyen Ümmügülsüm Şeker Serdaroğlu, “Her gün ağlıyorum. Bu nedenle televizyona bakamıyorum. Fabrikanın hiç satılmasını istemiyorum” dedi.

Haber/Foto: Hülya Kulalı-Erkan İlik

OSCAR Rent A Car
YILLARIN   SEYYAR   MİLLİ   PİYANGOCUSU  İSYANDA…
Milli Piyango’nun  kuruluşundan bu günlere kadar  nostaljisini  günümüze  kadar  yaşatan Seyyar Milli Piyango Bayileri artık tarih mi  oluyor.  Yıllardır yazın...
FOTOĞRAF YARIŞMASINA SON KATILIM 15 AĞUSTOS
  Muğla Büyükşehir Belediyesi tarafından düzenlenen Kıyısal Değil Kırsal Muğla fotoğraf yarışmasına katılmak isteyenler için son tarih 15 Ağustos 2018....
MİLLETVEKİLLERİNDEN  VALİ CİVELEK’E ZİYARET…
  Dönem Muğla Milletvekilleri Mehmet Yavuz Demir ve Yelda Erol Gökcan Muğla Valisi Esengül Civelek’i Makamında ziyaret etti. 24 Haziran...
Turizm Konseyi Afyon Ve Şanghay’a Hazırlanıyor
  Sekretaryası Fethiye Ticaret ve Sanayi Odası tarafından yürütülen Fethiye Turizm Konseyi, Ağustos ayı olağan toplantısını gerçekleştirdi. Toplantıda ana gündem...
AK  PARTİ FETHİYE’DEN  TAZİYE ZİYARETİ…
  AK Parti Fethiye İlçe başkanı Kadir Sarıhan ile yönetim kurulu üyeleri ve Gençlik kolları başkanı Sinan Cengil; Seydikemer Belediye...
SGK Teşvikleri Seminerine Yoğun İlgi
  Fethiye Ticaret ve Sanayi Odası tarafından düzenlenen SGK Teşvikleri bilgilendirme semineri başta serbest muhasebeciler ve mali müşavirler olmak üzere...
ÇALIŞ PLAJI GÜN BATIMINDA “MEDİTASYON”
Çalış   Plajında   gün batımında  meditasyon yaptılar.  Meditasyon için Çalış plajına gelen çoğunluğu  bayanlardan oluşan  bir grup vatandaş  Ünlü Ruhsal Eğitim...
ÇALIŞ PLAJI GÜN BATIMINDA “MEDİTASYON”
Çalış   Plajında   gün batımında  meditasyon yaptılar.  Meditasyon için Çalış plajına gelen çoğunluğu  bayanlardan oluşan  bir grup vatandaş  Ünlü Ruhsal Eğitim...
Hacılar Dualarla Uğurlandı
Hac yolculuğuna çıkacak hacı adayları Fethiye Müftülüğü tarafından dualarla uğurlandı. Diyanet İşleri Başkanlığı 2018 yılı Hac Organizasyonunda hacca gitmeye hak...
Hacılar Dualarla Uğurlandı
Hac yolculuğuna çıkacak hacı adayları Fethiye Müftülüğü tarafından dualarla uğurlandı. Diyanet İşleri Başkanlığı 2018 yılı Hac Organizasyonunda hacca gitmeye hak...
GENÇ VİYOLONSELCİLER GÜMÜŞLÜK’TE KONSER VERDİ
  Uluslararası Gümüşlük Klasik Müzik Festivali kapsamında Sistem A.Ş’nin Eğitim Sponsorluğuyla düzenlenen Gümüşlük Festival Akademisinde program, geçtiğimiz hafta viyolonsel sanatçımız...
FETHİYESPOR ‘UN  BOLU KAMPI DEVAM EDİYOR
Fethiyespor  yeni sezon hazırlıklarına Bolu kampında devam ediyor. Fethiyespor  Teknik Direktör Levent Eriş liderliğinde günde çift antrenman gerçekleştiren Fethiyespor’un  oyuncuları...
FETHİYE GÖKBEN’DEKİ SU SIKINTILARI ORTADAN KALKTI
  Muğla Büyükşehir Belediyesi içme suyu hatlarında sürekli arızaların meydana geldiği ve su kesintilerinin yaşandığı Fethiye İlçesi Gökben Mahallesinin hatlarını...
FETHİYE’DE ULAŞIMIN KONTROLÜ KADIN YÖNETİCİLERDE…
Kadınlara yönelik başlattığı pozitif ayrımcılık ile toplu ulaşım araçlarında 13 kadın şoförü bünyesine katan Muğla Büyükşehir Belediyesi, bir ayrımcılık da...
FARKLI KÜLTÜRLERİ BULUŞTURDU…
Muğla Büyükşehir Belediyesi tarafından ilk olarak 2017 yılında düzenlenen Sosyal Hizmet Kampı’nın ikincisi ‘Göç ve Göçmen Sorunları’ ana temasıyla uluslararası...
ZİYARETÇİ YORUMLARI

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu aşağıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.

YORUM YAZ