Reklam
Reklam
Fethiye Haber Net -
$ DOLAR → Alış: 4,75 / Satış: 4,77
€ EURO → Alış: 5,49 / Satış: 5,52

Türkiye’nin İlk Şekeri; 92 Yıllık Şekere Güzü Gibi Bakıyor

Türkiye’nin İlk Şekeri; 92 Yıllık Şekere Güzü Gibi Bakıyor
  • 13.03.2018
  • 395 kez okundu
OSCAR Rent A Car

Türkiye’nin ilk şeker fabrikasının kurucusu olan Nuri Şeker’in Fethiye’de yaşayan torunu 77 yaşındaki Ümmügülsüm Şeker Serdaroğlu ile kocası 85 yaşındaki Mehmet Serdaroğlu, Uşak Terakki-i Ziraat Türk Anonim Şirketi Uşak Şeker Fabrikasının açılış töreninde dağıtılan 92 yıllık şekere gözü gibi bakıyorlar.

Cumhuriyetin kuruluşuyla beraber, toplumsal kalkınmada görev sırasının kendilerine geldiğine inanan Türkiye aşığı insanlardan biri olan Molla Ömer Oğlu Nuri Şeker, o zamanın uçuk projelerinden birine gözü kapalı girerek Uşak’taki şeker fabrikasının kurulmasını sağladı. Cumhuriyet Kadınları Derneği Fethiye Şubesi’nden Ebru Oğuzhan Yeter, Fethiye Gazetesi Yazı İşleri Müdürü Erkan İlik ve Fethiye Gazetesi Muhabiri Hülya Kulalı Serdaoğlu ailesini evlerinde ziyaret ederek, 92 yıllık şekerin öyküsünü dinlediler.

Türkiye genelindeki Şeker Fabrikalarının özelleştirilmesinin yapılacağı bugünlerde Türkiye’nin İlk Şeker fabrikasında üretilen şekerin hala ilk günkü gibi kristalliğini koruduğu gözlenirken, Serdaroğlu ailesi ise her gün gözyaşı döküyor. Uşak’taki Şeker Fabrikasını kuran Şeker aile yadigarının özelleştirilecek olması nedeniyle ağlıyor. Cumhuriyet Kadınları Derneği Yönetim Kurulu üyesi Ebru Oğuzhan Yeter’inde duygulandığı ziyarette Serdaroğlu ailesinin anıları tazelendi.

92 Yıllık Şeker İlk Günkü Gibi Duruyor

Uşak Terakki-i Ziraat Türk Anonim Şirketi Uşak Şeker Fabrikasını kuran Nuri Şeker’in torunu 77 yaşındaki Ümmügülsüm Şeker Serdaroğlu, Fethiye’de yaşadığı evinde 1926 yılından kalan şekere gözü gibi bakıyor. Şekeri almak isteyen ve karşılığında apartman veya para teklifi eden kişileri hiç düşünmeden reddeden Ümmügülsüm Şeker, şimdilerde satılması gündemde olan şeker fabrikaları için ağlıyor. Dedelerinden kendilerine kalan bu şekeri hiç bir şeye değişmeyen Ümmügülsüm Şeker Serdaroğlu, dedesinin bin bir güçlükle kurduğu şeker fabrikasının hikayesini gazetemize anlattı.

Kütahya İlinin Uşak kazasında yaşayan Molla Ömer Zade Nuri Bey, Osmanlının son zamanlarında (1905-1906) Kalfa köyündeki çiftliğinde deneme ekimleriyle şeker pancarı ziraatına başlamıştır. Elde ettiği şeker pancarını rendeleyip kaynatarak şeker pancarından şerbet ve şerbeti de kaynatarak koyu ravak elde etmiştir. Bu elde ettiği ravaktan da köpük helvası yapmıştır. İşte bu şeker pancarından elde ettiğim şekerle yapılan köpük helvasıdır, demiş. Sonra da hazır olun bakalım pek yakında şeker pancarından şeker elde etmek için bir fabrika kuracağız, diyerek çalışmalar yapmıştır. Bu başarısı sonrası da şeker fabrikası kurma fikrini toplumun kafasına yerleştirerek, şeker fabrikasının kurulmasının alt yapı çalışmalarını hazırlamıştır. Nuri Bey, kurmayı düşündüğü şeker fabrikası ile ilgili proje, evrak ve kafasında bilgilerle, ‘O zamanın uçuk kabul edilen ve Uşak’ta kendisine Nuri Bey delirdi dedirten projesiyle ‘Ankara’nın yolunu tutmuştur.

Bin bir zorlukları aşarak Atatürk’ten randevu alıp, Atatürk’le konuşarak, bu uçuk şeker fabrikası kurma fikrini Atatürk’e kabul ettirmiştir. Ancak Atatürk projesi için kendisine, “Bak beybaba, ben istiklalimiz için Avrupa’ya savaş açtım ne hale geldik, şu halimize bak. Sen ise dünyaya iktisadına cihat ilan ediyorsun acaba halimiz nice olacak diye”, sorunca Nuri Bey de, “Paşam anladım Avrupa bize ucuz şeker verirse zarar ederiz diyorsunuz. Düdük bizim elimizde onlar bize ucuz veya bedava şeker verirse biz imalatı durdururuz. Ucuz şeker vermeyi keserlerse de düdüğü öttürür fabrikayı çalıştırırız”, diye cevaplayınca, Atatürk gülerek “Bak Bey baba ben masamın üzerinde yamalı bir bohça gibi duran bütçeyi nasıl denkleştireceğim diye uğraşırken sen gelmiş benden binlerce lira para istiyorsun. İnan ki ben bu yamalı bohça gibi olan bütçeden sana tırtırlı bir kuruş bile veremem”, demesi üzerine Nuri Bey, “Paşam ben sizden para istemeye gelmedim. Sizden destek ve icazet almaya geldim, benden bunu esirgemezseniz inşallah iki sene içinde size şeker pancarından elde edeceğim ilk Türk şekerini tattırmaya söz veriyorum” demiş.

Atatürk de, “Maşallah beybaba sen de benim kadar inatçı, kararlı ve cesur birine benziyorsun. Sana ve projene inanıyorum. Allah yardımcın ve yolun açık olsun, bu bahsettiğin şeker fabrikası konusu ile ilgili nerede yoluna bir engel çıkacak olursa bana gel yasal zeminlerde senin sorununu çözeyim” diye yanıt vermiş.

Dedesinin Türkiye’nin ilk şeker fabrikasını kurma macerasını gözleri dolu dolu anlatan Ümmügülsüm Şeker Serdaroğlu, “1900’lü yılların başlarında bin bir güçlükle temin ettiği şeker pancarı tohumlarıyla Kalfa Köyündeki çiftliğinde deneme ekimleri yapmış. Böylece pancarla tanışmış ve pancardan faydalanma imkanlarını görmüş. Pancarı tanıyıp ekim sahasını çoğaltarak elde ettiği pancarları mutfaktaki rendelerle rendeleyip, onların içindeki şekerli suyu çıkarmak için preslerde sıkmış. Böylece elde ettiği tatlı-kirli şerbeti eline alarak, başarısının ilk sevincini yaşamıştır. ” dedi.

Nuri Bey elde ettiği bu başarısının sevincini çevredeki insanlarla da paylaşıyor. Elbette ki o elde ettiği bu başarının daha yolun ilk başı olduğunun farkındadır. Esas zorluklar ve mücadeleler ise bundan sonra başlamıştır. Önüne çıkan bin bir zorluklar, kısıtlamalar, tehditlere rağmen kendi kişisel çıkarlarını bir kenara bırakıp, toplumun geleceğini ve refahını her şeyin üstünde tutan bir anlayışa sahip Nuri Bey’e bu zor günlerinde ailesi destek olmuştur. Nuri Bey’in bu çalışmaları Osmanlı’nın son zamanlarına denk geliyor. Bir taraftan yıkılmak üzere olan koskoca bir imparator bir yandan ise toplumun refahı için mücadele eden Nuri Bey…

 

Uşak’ın Kalfa köyünde her şeye rağmen 17 Aralık 1926 tarihinde açılan Uşak Terakki-i Ziraat Türk Anonim Şirketi Uşak Şeker Fabrikasının açıldığını ifade eden Ümmügülsüm Şeker Serdaroğlu, “Dedemin Kalfa köyünde büyük çiftliği varmış. Fabrikanın kuruluşunu o köyde yapmış. Uzun ve yorucu bir kuruluş aşamasından sonra fabrika 17 Aralık 1926 tarihinde renkli bir törenle hizmete açılıyor. Açılış törenine katılan üretilen şekerlerden numune olarak Mustafa Kemal Atatürk’e götürülüyor. Atatürk şeker numunesini aldıktan sonra, “Her sahada madalyamız vardı. Sen ilk iktisat madalyasını bize kazandırdın. Ben Yunan’ı denize döktüm, sen iktisadi harp ilan ediyorsun. Bu şeref hangi aileye nasip olur?” diyerek Nuri Bey’i övmüştür.” diye konuştu.

Dedesiyle fabrikada geçen anılarını da anlatan Ümmügülsüm Şeker Serdaroğlu, “Dedem ve ailesi her türlü mesleği yapmışlar. Çok kültürlü ve zeki bir adamdı. Biz dedemle fabrikaya at arabası ile giderdik. Gittiğimizde dedem fabrika müdürü ile oturup konuşurlardı. Beni de birisi alırdı şeker fabrikasının içini dışını her yerini gezdirirlerdi. Bir tane yerini eksik gezdirince gider şikayet ederdim. Çünkü ben 17 yaşındaydım. Fabrikanın içini dışını her yerini bilirim. Fabrika yapılmış, kara geçmiş. Kara geçtikten sonra borçlarını ödemiş. Borçlarını ödedikten sonra ikinci kar yaptıktan sonra hacıya gitmiş. Şeker çıkınca Atatürk ile buluşmuş. Atatürk dedeme ‘şekeri sen çıkardın ama devlet mi büyük sen mi? diye sormuş Dedem, ‘Şevketlim sen büyüksün, Türkiye’miz büyük’ demiş. Bu şeker fabrikasında şeker çıkınca Alpullu Şeker Fabrikası yapılıyor. Alpullu yapılınca oraya şekeri çıkıyor. Bu üretilmiş fabrika duruyor. İkinci kurulan fabrikada artık şeker üretiliyor. Asıl mesele dedem şahıs olarak yapıyor, ondan sonra Atatürk yapıyor, Atatürk’ten sonra herkes görerek yapıyor. Böylece pancar üretimi çoğalıyor. Herkes tarlasına şeker pancarı ekiyor. Dedem 650 dönüm tarlayı bağışlıyor. Pancarları çıkarıp tarlaları elinizden alacak diye köylülere rakip gelenler, yapamayanlar, dedeme öncül olmasın diye baskı kuruyor.Zarar yapıyor diye dedemin elinden fabrikayı devlet alıyor.” diye konuştu.

Fabrikanın zara etmesinin nedenlerini o günkü dönemdeki köy ağaları ve çevre ağalarının baskısı sonucu olduğunu kaydeden Mehmet Serdaroğlu, “Köy ve çevre ağaları pancar ektirtmiyorlar. Ektirtmeyince fabrika zarar ediyor. Fabrikanın bir kapasitesi var. Misal 10 ton pancar işleyecek. Günde 10 ton pancar işliyor ama 2-3 ay yapıyor. 8 ay yapamıyor. Ve ondan sonra da devletin bazı hataları var. Kot koyuyor. Şu bölgeler şeker pancarı ekecek diyor. Hal bükü köylülere istediğini gibi pancar ekin denseydi hükümet şeker fabrikaları hiç bir zaman zarar etmezdi” dedi.

Gündemde olan şeker fabrikalarının satışını duyduğu dünden beri ağladığını ve fabrikaların hiç satılmasını istemediğini söyleyen Ümmügülsüm Şeker Serdaroğlu, “Her gün ağlıyorum. Bu nedenle televizyona bakamıyorum. Fabrikanın hiç satılmasını istemiyorum” dedi.

Haber/Foto: Hülya Kulalı-Erkan İlik

OSCAR Rent A Car
Acil Vakaya Giderken Kaza Yaptılar
Fethiye 112 Acil Motorize ekibi kendilerine ulaştırılan bir trafik kazasına müdahaleye giderken kaza geçirdiler.  112 acil çağrı hattından gelen bir...
Özdemir Akademi Okullarında Öğrencileri Muhteşem Bir Yaz Bekliyor
Yorucu okul döneminin ardından, öğrencileri bunaltmadan,  İngilizceyi sevdirmeye yönelik, kış döneminde edindikleri yabancı dil becerilerini taze tutacak, zevkli saatler geçirmelerini...
Çalış Plajı Yürüyüş Yolunda Hediyelik El İşi Standı Açıldı
Birbirinden güzel elişi ürünlerin satışa çıkarıldığı hediyelik el işi tezgahlarının;  Çalış plajına hareketlilik ve canlılık getirmesi bekleniyor. Seke-Tur  mevkiine  açılan...
Fethiye’de 114 bin 34, Seydikemer’de  45 bin 938 seçmen var
24 Haziran’da yapılacak olan Cumhurbaşkanlığı ve  27.dönem milletvekilli seçimleri için geri sayım devam ediyor. Milletvekili adayları ve Cumhurbaşkanı adayları yoğun...
Kayabaş;“ Ortak Akılla Çözüm Üreteceğiz”
24 Haziran’da yapılacak 27. Dönem milletvekili erken genel seçim ve Cumhurbaşkanlığı seçimlerine sayılı günler kalırken, AK Parti Muğla Milletvekili Adayı...
METE  AY  “BAYRAMDA  BEKLENİLEN   DOLULUĞU GÖREMEDİK” 
Çalış Turizm ve Tanıtma Derneği Başkanı ve FTSO başkan yardımcısı Mete Ay; Ramazan  bayramı tatilinde geçen bayramlara göre  beklediğimiz doluluğu...
MUHTEŞEM   MANZARA   HAYATINA   MAL   OLDU…
Fethiye’ye tatil amacıyla gelen Semra Aysal Yolcu; Faralya  yolu girişinde bulunan manzara seyir yerinde  Kelebekler Vadisi manzarası fotoğrafı  çektirirken kayalıklardan...
Ramazanda 105 bin kişi iftar yaptı
Fethiye Belediyesi tarafından 3’ü sabit 26 köy ve beldede gezici olarak verilen iftarlarda 105 bin kişi iftar yaptı. Ramazan boyunca...
SEÇMEN  BİLGİ  KAĞITLARININ BİR AN ÖNCE ALINMASINI İSTEDİ…
Karaçulha Mahallesi Muhtarı Mustafa Gizli; seçime sayılı günler kala seçmen bilgi kağıtlarını hala almayan vatandaşlara duyuruda bulunarak; seçmen kağıtlarının bir...
Serinlemek İsterken Canından Oldu
Seydikemer Kumluova Mahallesinde meydana gelen olayda serinlemek için arkadaşlarıyla birlikte Eşen Çayı’na giren Muhammet Kaya boğularak hayatını kaybetti. Kaya’yı göremeyen...
Yolda Ölü Karakulak Bulundu
Ülkemizde nadir olarak görülen yabani kedi türü Karakulak,Seydikemer’de yol kenarında ölü olarak bulundu. Bayır Mahallesi’nde yaşayan ve yol kenarında ölü...
FETHİYELİ TENİSÇİLER BİRİNCİLİK MADALYASI  İLE DÖNDÜLER…
Fethiyeli tenisçiler Muğla’da düzenlenen turnuvada büyük bir başarı elde ederek madalya ile döndüler. Türkiye Tenis Federasyonu tarafından 9 ve 10...
Hayvacı; “Halk Sevgimiz Seçimlik Değil, Ömürlük”
İlk kez seçimlere katılacak olacak İyi Parti, aday belirlemede gösterdiği hassasiyet ile büyük takdir toplamış , bunun yansımalarını da seçim...
MUHİTTİN KAYABAŞ  SANAYİ ESNAFINI ZİYARET ETTİ…
AK Parti Muğla Milletvekili 3. sıra adayı Muhittin Kayabaş seçim çalışmalarını aralıksız sürdürüyor. Sabah erken saatlerde başlayan ziyaretleri, öğle sıcağında...
MAVİ DALGA EĞİTİMLERİ DEVAM EDİYOR…
İMEAK Deniz Ticaret Odası Fethiye Şubesi, Seyahat Vakfı (The Travel Foundation), D-Marin Göcek ve Deniz Temiz Derneği/TURMEPA Fethiye Şubesi ortaklığıyla...
ZİYARETÇİ YORUMLARI

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu aşağıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.

YORUM YAZ