“Kazaların Sorumlusu Kim?”
Kelebekler vadisine inen yolların kapatılması ya da önlem alınması gündeme geldi. Faralya Mahallesi’nden inen keçi yollarının veya buna benzer ulaşım yollarının güvenli hale getirilmesi, alternatiflerin üretilmesi için yapılan çalışmalar için 2016 yılında izin çıkmamıştı. Kelebekler vadisinde yaşanan üzücü kazaların ardından bir kez daha gündeme gelen Kelebekler Vadisi için Fethiye Kaymakamlığından gönderilen yazı ile yolların kapatılması, uyarı levhalarının konulması istendi. Ak Parti Muğla Eski Milletvekili Ali Boğa 2013 yılında aynı konuyu resmi kurum yetkililerini bölgeye götürerek yerinde inceletmiş ve turizm bakanlığından sit alanlarına ve özel çevre korumanın kriterlerine göre yolların düzenlenmesi için gayret sarf etmişti. 2014 yılında yapılan seçimlerde aday yapılmayana Ali Boğa’dan sonra projeyi takip eden bir kurum, kuruluş ve yetkili olmayınca ya da çözüm noktasında bir proje hazırlanmayınca, yol çalışması ve çevre düzenlemesine 2016 yılında izin çıkmadı.
2013 Yılında Sorun Yoktu 2014’den Sonra Sorun Oldu
Türkiye’nin en önemli turizm merkezlerinden biri olan, Cennet köşesi Kelebekler Vadisi’nde STK temsilcileri ve Kültür Varlıkları Koruma Kurulu Üyeleriyle inceleme yapmış, Bölgedeki bazı STK’ların Kültür ve Turizm Bakanlığı’na sunduğu yol projesi üzerinde inceleme yapan ekip, doğal sit ve arkeolojik sit alanlarına uygun ve tabi yapıya zarar vermeyen yollar üzerinde fikir alışverişinde bulunmuşlardı.
3 Farklı Güzergah İçin Proje Uygun Bulunmuştu
Karadan ulaşım konusunda çok sıkıntılı bir bölge olan Kelebekler Vadisi’ni ziyaret eden turistlerin vadiye kolay ulaşımını temin amacıyla projeyi değerlendiren Kültür Varlıkları Koruma Kurulu, yaya yolu projesinin bir kısmının 3 arkeolojik alandan geçtiğini, bu açıdan projenin bir problemi olmadığını ifade etmişti.
Faralya Mahallesi sakinleri ve Mahalle Muhtarı Hasan Karaburun yaşanılan duruma üzülürken, Kaymakamlık tarafından gönderilen yazıya da anlam veremediklerini kaydetti.
“Yurttaşlar yaşanan olumsuzlukların sorumlusu kim ?” sorusunun cevabını ararken, Ali Boğa’nın kurum yetkilerini getirerek yerinde yaptığı inceleme de her şey yolunda gidiyordu ancak ne olduysa sonra proje de bir arpa boyu yol kat edilemedi. Bunun sorumlusu herhalde mahalle sakinleri ya da muhtar değil. Yetkililer bu işe çözümü kendileri üretecek.”şeklinde ifade kullandılar.
29 Eylül 2013 yılında yaptığımı haberde FARDER tarafından hazırlanan projeyi Fethiye Gazetesi ve www.fethiyehaber.com kamuoyuyla paylaşmıştık. O dönem milletvekili olan Ali Boğa tarafından da destek verilen o proje’nin bilgileri Projede özetle; “proje mevcut patikada genişletme, kapasite artırma, güzergah değiştirme gibi herhangi bir müdahaleyi kesinlikle önermemektedir. Sadece yaşanan kazaları önlemeye yönelik, iniş yapılan birkaç kaya setinde emniyet sistemi önermektedir. 29 Eylül 2013 tarihinde kamuoyuyla paylaşılan projeyi bir kez daha aktarıyoruz.
KELEBEKLER VADİSİ PATİKASININ İYİLEŞTİRİLMESİPROJENİN KONUSU:
Hisar Mahallesi’nden Kelebekler Vadisi adı ile ünlenen Güdürümsü Koyu’na yaya ulaşımını sağlayan patikanın güvenli hale getirilmesi.
PROJENİN YERİ: Muğla ili, Fethiye İlçesi, Uzunyurt Köyü.
PROJENİN UYGULAYICISI: Faralya (Uzunyurt) Köyü Doğasını Kültürünü Yaşatma ve Doğa Turizmini Geliştirme Derneği
PROJEYİ DÜZENLEYEN: Bora Borçin, mimar
PROJENİN AMACI: Proje konusu patika Hisar Mahallesi’nden Güdürümsü Koyu’na inen sarp bir patikadır. Patika, koyda tarım yapıldığı günlerden beri yöre halkı tarafından kullanılmakta olup, katır eşek gibi yük hayvanlarının geçişlerine uygun değildir. Yörenin yaşlıları ile yapılan söyleşilerde mahsulün vadiden yukarıya, bu patika kullanılarak, insan gücüyle taşındığını anlatılmaktadır. Coğrafi özelliklerinden dolayı koya inen alternatif bir güzergah oluşturulması kesinlikle olası değildir. Bölgede turizmin gelişmesi ile birlikte köy, vadi ve koy alternatif turizm cazibe merkezi olmuştur. Uzunyurt köyü ünlü yürüyüş rotası Likya Yolu üzerindedir. Vadi ise Kelebekler vadisi adı ile ünlenip popüler olmuştur. Turizmle birlikte artan kullanımdan dolayı sarp patikada kazalar artmıştır. Bunun başlıca üç nedeni vardır. Birincisi; kullanım arttığı için doğal olarak kaza oranı da artmıştır. İkicisi; patika çok kullanıldığı için patika üzerindeki kayalar adeta cilalanmış, tutamak ve basamaklar perdahlanmıştır. Üçüncüsü; popülerlikten dolayı doğa sporcusu ya da köylü olmayan kentli kullanıcılar uygun olmayan ayakkabı ve koşumlarla patikayı kullanmaya kalkmışlardır. Alternatifi olmayan bu patikanın kapatılması söz konusu olamayacağı için iyileştirilmesi ve daha güvenli hale getirilmesi zorunlu hale gelmiştir.
PROJENİN GEREKLERİ:
Patikanın başladığı Hisar Mahallesi 3. Derece Doğal ve Arkeolojik Sit, patikanın sonlandığı Kelebekler Vadisi ise 1. Derece Doğal Sit sınırları içindedir. Proje patikanın doğal yapısını bozmamalıdır. Proje patikayı güvenli hale getirebilmelidir. Projede kullanılan imalat yöntemi ve akülü el aletleri ile uygulanabilmelidir. Projede kullanılan malzemeler insan gücü ile taşınabilmelidir. Proje uygulandıktan sonra bakım maliyetleri en az olmalıdır.
PROJE AÇIKLAMA RAPORU:
Patika güzergahı boyunca 3 ana karakterde yapı vardır: Kaya setlerinden iniş-çıkış. Çok riskli. Patikanın uçurumlu kısımları. Riskli Patikanın normal kısımları. Az riskli Projede çok riskli ve riskli alanlara çözüm aranmıştır. Az riskli alanlar herhangi bir trekking rotasından daha fazla risk içermemektedir. Bu etaplar kullanıcının dikkatine bırakılmıştır. Çok Riskli Etaplar: Rota üzerinde eğimi 30º ile 80º arasında değişen 6 kaya seti bulunmaktadır. Bu etaplarda 304 kalite paslanmaz çelikten U (bolt) civata ve paslanmaz çelik halatlar kullanılması önerilmektedir. Alpler’de sıkça rastlanan “ViaFeratta” rotalarında kullanılan sistemden esinlenilmiştir. U cıvatalar ile kaya setlerin de tutamak ve basamaklar oluşturulacak, çelik halatlar ile de sabit emniyet hatları oluşturulacaktır. Cıvatalar kayalara kimyasal dübel ile sabitlenecektir. Proje detayları dosya ekinde sunulmuştur. Riskli Etaplar: Patikanın uçurumlu tarafında 304 kalite paslanmaz çelik boru, paslanmaz cıvata ve paslanmaz çelik halat ile korkuluk sistemi oluşturulacaktır. Çelik borular, kimyasal dübel ve paslanmaz çelik cıvatalar ile kayalara sabitlenecektir. Proje detayları dosya ekinde sunulmuştur. Sonuç olarak; patikanın doğal yapısını gölgelemeyecek, düşük bakım maliyeti ile uzun yıllar güvenle kullanılacak bir çözüme ulaşıldığı düşünülmektedir.
Haber / Foto: Erkan İLİK –
